कार्तिक १०
परशुराम, डडेल्धुरा – गाउँमै बसेर केही गर्ने,आफ्नै श्रम र सीपबाट आम्दानी बढाउने तथा परिवारको आर्थिक अवस्था सुधार गर्ने चाहना भएका नागरिकलाई लक्षित गर्दै जनउत्थान सामुदायिक लघुवित्त वित्तीय संस्था लिमिटेडले बाख्रापालनसम्बन्धी तालिम सञ्चालन गरेको छ। ग्रामीण क्षेत्रका नागरिकलाई व्यावसायिक सीप प्रदान गरी स्वरोजगार, आयआर्जन र आर्थिक आत्मनिर्भरताको बाटोमा अघि बढाउने उद्देश्यले आयोजित तालिमले स्थानीय स्तरमै उद्यमशीलता विकासको सम्भावनालाई उजागर गरेको छ।
जनउत्थान सामुदायिक लघुवित्त वित्तीय संस्था लिमिटेडको शाखा सञ्चालन कार्यालय परशुराम, डडेल्धुराद्वारा २०८३ साल असोज ३० गते परशुराम नगरपालिका-७, सादतीमा तालिम आयोजना गरिएको हो। तालिममा बाख्रापालनलाई परम्परागत निर्वाहमुखी गतिविधिमा सीमित नराखी व्यवस्थित, व्यावसायिक तथा आम्दानीको दिगो स्रोतका रूपमा विकास गर्ने विषयलाई प्राथमिकता दिइएको थियो।
कार्यक्रममा परशुराम नगरपालिका-७ का वडाध्यक्ष कर्णबहादुर धामी प्रमुख अतिथिका रूपमा सहभागी थिए। संस्थाका शाखा सञ्चालन अधिकृत जगदिश भट्ट तथा तालिम प्रशिक्षक भोज वोहराको समेत सहभागिता रहेको थियो। तालिममार्फत स्थानीय नागरिकलाई पशुपालन व्यवसायको महत्व बुझाउँदै उपलब्ध स्रोतसाधनको सदुपयोग गरेर आर्थिक गतिविधिमा सक्रिय हुन प्रेरित गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।
ग्रामीण क्षेत्रको आर्थिक विकासमा पशुपालनको महत्वपूर्ण भूमिका रहँदै आएको छ। कृषि तथा पशुपालनमा आधारित परिवारका लागि बाख्रापालन आम्दानीको अतिरिक्त स्रोत मात्र नभई व्यवस्थित ढङ्गले सञ्चालन गर्न सके आत्मनिर्भर बन्ने आधारसमेत हुन सक्छ। तुलनात्मक रूपमा कम लगानीबाट सुरु गर्न सकिने र स्थानीय स्तरमै उपलब्ध घाँस, दाना तथा अन्य स्रोतसाधनको उपयोग गर्न सकिने भएकाले बाख्रापालन ग्रामीण परिवारका लागि सम्भावनायुक्त व्यवसाय मानिन्छ।
तर, बाख्रा पाल्दैमा मात्रै अपेक्षित आम्दानी प्राप्त हुँदैन। उचित आहार, सुरक्षित तथा सफा गोठ, नियमित स्वास्थ्य परीक्षण, रोगको पहिचान र रोकथाम, प्रजनन व्यवस्थापन तथा बजारको मागअनुसार उत्पादनमा ध्यान दिन आवश्यक हुन्छ। व्यावसायिक ज्ञान र प्राविधिक सीपको अभावमा किसानले विभिन्न समस्या भोग्नुपर्ने अवस्था रहन सक्छ। त्यसैले किसानलाई आवश्यक ज्ञान र सीप प्रदान गर्ने तालिमले पशुपालन व्यवसायलाई व्यवस्थित बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ।
सीपमूलक तालिम, वित्तीय पहुँच र बजारको सम्बन्ध स्थापित गर्न सके ग्रामीण नागरिकका लागि स्वरोजगारको बलियो आधार तयार हुन सक्छ। तालिमबाट प्राप्त ज्ञानलाई व्यवहारमा उतार्दै योजनाबद्ध रूपमा व्यवसाय सञ्चालन गर्न सके उत्पादन बढाउन, लागत व्यवस्थापन गर्न र आम्दानीका अवसर विस्तार गर्न सकिने सम्भावना रहन्छ।
विशेषगरी ग्रामीण क्षेत्रका महिला, विपन्न परिवार, बेरोजगार युवा तथा आफ्नै ठाउँमा व्यवसाय गर्न चाहने नागरिकका लागि बाख्रापालन आर्थिक सशक्तीकरणको प्रभावकारी माध्यम बन्न सक्छ। सानो स्तरबाट सुरु गरिएको व्यवसायलाई अनुभव, सीप र लगानीअनुसार विस्तार गर्न सकिने भएकाले यसले परिवारको आर्थिक सुरक्षामा समेत योगदान पुर्याउन सक्छ।
स्थानीय स्तरमा उत्पादन वृद्धि हुँदा मासु तथा पशुजन्य उत्पादनको आपूर्ति सहज बनाउन सहयोग पुग्न सक्छ। त्यस्तै, बाख्रापालनसँगै घाँसखेती, दाना व्यवस्थापन, पशु स्वास्थ्य सेवा र बजारीकरणजस्ता गतिविधि विस्तार हुन सके स्थानीय अर्थतन्त्रमा थप आर्थिक गतिविधि सिर्जना हुने सम्भावना रहन्छ। यसले गाउँमै रोजगारीका अवसर खोज्ने वातावरण बनाउन र वैदेशिक रोजगारीप्रतिको निर्भरता घटाउनसमेत सहयोग पुर्याउन सक्छ।
वित्तीय संस्थाको भूमिका बचत तथा कर्जा सुविधामा मात्र सीमित नराखी उद्यमशीलता विकास र व्यावसायिक सीप अभिवृद्धिसँग जोड्न सकिएमा ग्रामीण अर्थतन्त्रलाई थप सबल बनाउन सकिन्छ। आवश्यकताअनुसार वित्तीय पहुँच, प्राविधिक परामर्श र बजारसँगको समन्वय उपलब्ध गराउन सके तालिममा सिकेको ज्ञानलाई व्यवहारमा उतार्न सहज हुन्छ। यसले स्थानीय नागरिकलाई आफ्नै ठाउँमा उद्यम सञ्चालन गर्न प्रोत्साहित गर्नुका साथै आम्दानीका वैकल्पिक स्रोत विकास गर्न मद्दत पुर्याउन सक्छ।
जनउत्थान सामुदायिक लघुवित्त वित्तीय संस्था लिमिटेडको केन्द्रीय कार्यालय बुटवल-१०, कालिकानगर, रूपन्देहीमा रहेको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकबाट ‘घ’ वर्गको इजाजतपत्र प्राप्त यस वित्तीय संस्थाको कार्यक्षेत्र १५ जिल्लासम्म रहेको संस्थाले जनाएको छ।
ग्रामीण समुदायको आर्थिक सशक्तीकरण, समावेशी वित्तीय पहुँच र उद्यमशीलता प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यसँग जोडिएका यस्ता कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिन सके स्थानीय नागरिकमा सीप विकाससँगै आत्मविश्वाससमेत बढ्न सक्छ। तालिममा सिकेका सीपलाई व्यावहारिक जीवनमा उपयोग गर्दै साना उद्यमलाई क्रमशः विस्तार गर्न सकिएमा ग्रामीण परिवारको जीवनस्तर सुधार गर्ने सम्भावना बलियो बन्नेछ।
बाख्रापालनजस्ता स्थानीय स्रोतसाधनमा आधारित व्यवसायलाई प्रोत्साहन गर्नु भनेको आम्दानीको बाटो खोल्नु मात्र होइन, ग्रामीण नागरिकलाई आफ्नै श्रम, सीप र क्षमतामा विश्वास गर्न प्रेरित गर्नु पनि हो। सीप, मेहनत, उचित व्यवस्थापन र वित्तीय पहुँचको संयोजनबाट गाउँमै आर्थिक अवसर सिर्जना गर्न सकिन्छ भन्ने सन्देश यस तालिमले दिएको छ।
सीप सिकौँ, उद्यम गरौँ, आत्मनिर्भर बनौँ। ग्रामीण नागरिकको आर्थिक अवस्था सुधार गर्दै स्थानीय स्तरमै रोजगारी र आयआर्जनका अवसर विस्तार गर्न यस्ता सीपमूलक कार्यक्रम प्रभावकारी माध्यम बन्न सक्छन्।
